Η πολιτική κρίση είναι ευκαιρία για τη νέα… άμεση δημοκρατία

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=409630

Πολλές συζητήσεις γίνονται τελευταία για την δομική κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα, οι οποίες βοηθούν να γίνει κατανοητό το νέο περιβάλλον που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να αυξάνεται ο αριθμός των ενεργών πολιτών που συμμετέχει σε πολιτικές συζητήσεις, διαμορφώνει άποψη για την υπάρχουσα κατάσταση ή πηγαίνει σε μια πλατεία για να εκφράσει την αγανάκτησή του.

Η κατάσταση που επικρατεί έχει αρχίσει να δείχνει το δρόμο για τις νέες συνθήκες στις οποίες θα κληθούν οι πολίτες να προσαρμοστούν και μάλιστα με τρόπο βίαιο. Μέσα από όλη αυτή τη διαδρομή, όμως, ίσως προκύψει και κάτι θετικό.

Όλο και περισσότεροι έχουν αρχίσει να πολιτικοποιούνται, που πριν ήταν αμέτοχοι ή κομματικοποιημένοι. Ακόμα και οι πιο φανατικοί κομματικοί οπαδοί είναι πλέον διστακτικοί και δείχνουν εμφανώς την αποστροφή τους από τα πολιτικά κόμματα με την υπάρχουσα δομή τους και τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν σε αυτά και χαράζουν πολιτική.

Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό το γεγονός ότι δεν υπάρχει απέχθεια προς τους θεσμούς, αλλά προς τα πρόσωπα και τις πολιτικές που αυτά επιλέγουν. Το πρόβλημα είναι τωρινό; Σαφώς όχι. Είναι χρόνιο. Η οικονομική κρίση απλώς οδήγησε σε ανάγκη ελέγχου του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και αυτό αλυσιδωτά οδήγησε στην αποκάλυψη των δομικών προβλημάτων της χώρας μας που υπάρχουν χρόνια.

Ο όγκος του κόσμου που επιλέγουν τη νέα μορφή διαμαρτυρίας στις πλατείες σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν η συγκεκριμένη δράση δεν έχει προσλάβει κομματική ταυτότητα, αποτελεί ένα θετικό χαρακτηριστικό που έχει αναδείξει η κρίση που αντιμετωπίζουμε. Το πρώτο συμπέρασμα από αυτά τα φαινόμενα είναι ότι ο κόσμος έχει συνταχθεί και δείχνει την αγανάκτησή του. Η μορφή των συγκεντρώσεων με τις καθημερινές συνελεύσεις θυμίζουν την μορφή της πρώτης άμεσης δημοκρατίας - της Αθηναϊκής.

Η βαθύτερη ιδέα της δημοκρατίας είναι ότι η εξουσία επιστρέφει στα χέρια του Δήμου, δηλαδή σε όλους τους πολίτες. Οι συγκεντρώσεις αυτές εμπεριέχουν το βασικό συστατικό της Αθηναϊκής δημοκρατίας, η οποία μπορούσε να ευδοκιμήσει μόνο σε διοικητικές δομές όπου κάποιος πολίτης θα μπορούσε να πάρει το λόγο και να είναι εφικτό να ακουστεί από όλους τους συμπολίτες του. Για αυτό άλλωστε η δημοκρατία μπορούσε να εφαρμοστεί στις πόλεις – κράτη.

Με το πέρασμα των χρόνων η βασική αυτή αρχή πάνω στην οποία δομήθηκε η άμεση δημοκρατία δεν ήταν πλέον εφικτή λόγω των διευρυμένων διοικητικών δομών. Η έμμεση δημοκρατία επικράτησε με βάση τις νέες συνθήκες που επικράτησαν στην διοίκηση και εφαρμόζεται μέχρι και στις μέρες μας.

Είναι εφικτό να συγκεντρωθούν όλοι οι πολίτες μιας χώρας μαζί και όποιος θέλει να ζητήσει το λόγο, να ακουστεί από όλους και στο τέλος όλοι να αξιολογούν τις απόψεις που θα ακούγονται; Είναι φανταστική μια δημοκρατία όπου ο καθένας θα είχε λόγο στις αποφάσεις και θα υλοποιεί ένα συμμετοχικό μοντέλο;

Σίγουρα μέχρι πριν μερικά χρόνια αυτά ήταν αδύνατο να συμβούν. Οι εποχές, όμως, αλλάζουν και στα χέρια μας έχουμε νέα τεχνολογικά εργαλεία που αλλάζουν τα δεδομένα. Πριν μερικά χρόνια δεν θα μπορούσε να συντονισθεί ένα κίνημα πολιτών που θα οδηγούσε σε εξέγερση, όπως στην περίπτωση της Αιγύπτου. Όπως δεν θα μπορούσαν, επίσης, οι πολίτες να δίνουν ραντεβού σε μια πλατεία για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους.

Και όμως σήμερα υπάρχει ο τρόπος. Τα social media δημιουργούν αμφίδρομα κανάλια επικοινωνίας και ανοίγουν νέους ορίζοντες στην δημοκρατία. Στην περίπτωση της Ελλάδας η έκφραση της δυσαρέσκειας ας ελπίσουμε πως είναι το πρώτο μικρό βήμα και δεν θα σταματήσει εκεί. Οι πολίτες πλέον μπορούν να εκμεταλλευτούν τα κοινωνικά δίκτυα και να δημιουργήσουν πλατφόρμες ηλεκτρονικής δημοκρατίας, όπου θα έχουν λόγο σε κάθε απόφαση και θα συμμετέχουν ενεργά σε αυτές. Μια κοινότητα όπου θα μπορεί να αναδεικνύει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και μέσω ενός μοντέλου συνεργασίας να χτίζει λύσεις, όπως υποστηρίζει και ο Clay Shirky.

Οι νέες τεχνολογικά πλατφόρμες δημιουργούν αμφίδρομη επικοινωνία με δυνατότητα ανατροφοδότησης, όπως στην άμεση Αθηναϊκή δημοκρατία της πόλης - κράτους. Μόνο που αυτά τα κανάλια πλέον δεν έχουν χωρικούς περιορισμούς. Ανοίγουν νέους ορίζοντες.

Ας ελπίσουμε πως η Ελλάδα θα είναι αυτή που θα επινοήσει τη νέα μορφή άμεσης δημοκρατίας. Ας ελπίσουμε ότι αυτή η έκφραση αγανάκτησης θα μετουσιωθεί σε ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης. Η Ελλάδα μπορεί να το πετύχει και θα είναι προς όφελος όλων των πολιτών.

Πολιτικοί του ΠΩΣ και του ΠΟΙΟΥ

Κυρίαρχη εικόνα της προεκλογικής περιόδου που διανύσαμε ήταν η έντονη αντιπαράθεση μεταξύ των δύο πολιτικών αρχηγών κ.κ. Καραμανλή και Παπανδρέου. Μία αντιπαράθεση που είχε σαν κύριο συστατικό τις ανούσιες ανταλλαγές φραστικών επιθέσεων. Τα κομματικά επιτελεία επέλεξαν ο πολιτικός λόγος που άρθρωσαν τα δύο μεγάλα κόμματα να είναι ανύπαρκτος και να περιοριστούν στα σκάνδαλα και στο ποιος είναι πιο «καθαρός».
Η περίοδος που διανύουμε είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την χώρα μας. Η οικονομική κρίση συμπίπτει με το ξέσπασμα μιας μεγάλης πολιτικής κρίσης. Μετά την αποτυχία των δύο κομμάτων εξουσίας, οι πολίτες είναι δύσπιστοι και αποφεύγουν να ασχοληθούν με τα κοινά. Η αιτία της αποτυχίας βρίσκεται στα επιτελεία πολιτικού σχεδιασμού του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ. Πρωταρχικός σκοπός τους είναι να συσπειρώσουν την κομματική βάση τους, θεωρώντας πως είναι το βασικό συστατικό της νίκης.
Ο πολιτικός λόγος είναι ελάσσων θέμα πλέον. Το μείζον είναι να ανέβουν οι τόνοι, ακόμα και αν το περιεχόμενο είναι ανύπαρκτο. Έχουμε κουραστεί να ακούμε πολιτικούς που διαπιστώνουν τα προφανή προβλήματα. Ο ρόλος του πολιτικού είναι να δώσει λύσεις. Ο ρόλος του είναι να μιλήσει για το ΠΩΣ θα λύσει το πρόβλημα και όχι ΠΟΙΟ είναι αυτό. Το πρόβλημα είναι προφανές σε όλους, η λύση όμως όχι. Και αυτή χρειαζόμαστε.
Κανένα από τα κομματικά επιτελεία των δύο μεγάλων κομμάτων δεν επέλεξε η αντιπαράθεση να γίνει με βάση το πρόγραμμά του. Αυτό γιατί θεωρούν ότι η νίκη έρχεται με την συσπείρωση της ισχυρής κομματικής τους βάσης, επιλέγοντας την φραστική αντιπαράθεση για να την πετύχουν. Στην πολιτική, όμως, δεν υπάρχουν κομματικές βάσεις. Υπάρχουν πολίτες που θέλουν τα προβλήματα τους να λύνονται.
Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή χρειάζεται πολιτικούς που θα αφήσουν πίσω το παρελθόν, είτε αυτό τους ευνοεί ψηφοθηρικά είτε όχι, και θα κοιτάξουν μπροστά. Αυτό επιβάλλει η πολιτική αντιπαράθεση να γίνεται μόνο με προτάσεις και πράξεις για όλα τα φλέγοντα ζητήματα που ταλανίζουν την χώρα.
Η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο σύστημα διακυβέρνησης που θα άρει αυτή την κρίση και θα επαναφέρει την εμπιστοσύνη στους πολίτες. Έχει ανάγκη από σωστές πολιτικές για να προοδεύσει. Δυστυχώς, οι περισσότεροι γνωρίζουν ποιες είναι αυτές αλλά οι αυστηρά δομημένοι ρόλοι της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης στερούν την παραγωγή πραγματικής πολιτικής.
Η ευθύνη για αυτή την πολιτική κρίση ανήκει σε όλους μας. Σίγουρα, μεγάλο μερίδιο φέρουν τα κομματικά επιτελεία που συνειδητά δεν παρουσιάζουν πρόγραμμα για τον τόπο. Μερίδιο έχουμε και εμείς σαν πολίτες. Οι πολίτες επιλέγουν τους πολιτικούς που τους αξίζουν. Με τα ισχυρά εργαλεία της ψήφου και της συμμετοχής είναι στο χέρι μας να αποδείξουμε ποιοι πολιτικοί μας αξίζουν. Οι πολιτικοί του ΠΩΣ ή του ΠΟΙΟΥ…;

Ο Γιώργος Παπανδρέου στο London School of Economics and Political Science (LSE)

Εφημερίδα: Πατρίς
http://www.patrisnews.gr/view.php?id=25959

Ο Γιώργος Παπανδρέου μίλησε την Δευτέρα 27 Απριλίου στο κατάμεστο Old Theatre του LSE, με θέμα “Προοδευτική Διακυβέρνηση: Η Ελλάδα και η νέα διεθνής τάξη”. Η έναρξη της εκδήλωσης έγινε με ένα πρόλογο του διευθυντή του Ελληνικού Παρατηρητηρίου (Hellenic Observatory) Kevin Featherstone, ο οποίος αξίζει να σημειωθεί ότι αρθρογραφεί συχνά στην Κυριακάτικη Καθημερινή. Αφού έκανε μια μικρή αναδρομή στους Έλληνες πολιτικούς που έχουν έρθει στο LSE, καλωσόρισε τον κ. Παπανδρέου στο βήμα.
Το κύριο θέμα που επικράτησε στην ομιλία του κ. Παπανδρέου ήταν η αλλαγή του πολιτικού συστήματος που θα επαναφέρει την πίστη στην κοινωνία μας, καθώς και η ανάπτυξη του οράματός του να κάνει την Ελλάδα παγκόσμιο πρότυπο δημοκρατικής διακυβέρνησης.
Ο κ. Παπανδρέου, που κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών από το LSE το 1977 στην Κοινωνιολογία της Ανάπτυξης, αφού ευχαρίστησε τον Kevin Featherstone που του έδωσε την ευκαιρία να ξανά βρεθεί στο LSE, ξεκίνησε την ομιλία του με αναφορά στη νέα γενιά, λέγοντας πως την κατανοεί απόλυτα και έχει δίκιο να νοιώθει απεγνωσμένη και να διαμαρτύρεται.
Συνέχισε με μια αναδρομή στα πεπραγμένα της ΝΔ μετά την ανάληψη της εξουσίας το 2004. Τόνισε την αγανάκτηση των Ελλήνων για την σημερινή κατάσταση της Ελλάδας, που στο παρελθόν διοργάνωσε τους ασφαλέστερους Ολυμπιακούς Αγώνες, μπήκε στην Ευρωζώνη και υποστήριξε την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σήμερα η Eurostat αποδεικνύει με αριθμούς την κακή κατάσταση της οικονομίας, με το αυξημένο έλλειμμα και τον αυξημένο αριθμό ανέργων. Η διαφθορά, η εξάρτηση της δικαιοσύνης από το Κράτος και το σύστημα παιδείας οδηγούν πολλούς Έλληνες να αναζητούν μια καλύτερη τύχη στο εξωτερικό. Τον Δεκέμβρη που πέρασε πολλοί κατέβηκαν στον δρόμο για να διαμαρτυρηθούν, διευκρινίζοντας ότι οι ταραξίες που είδαμε στις τηλεοράσεις είναι μια μειονότητα και δεν αντιπροσωπεύει την πλειοψηφία των διαδηλωτών.
Όπως τόνισε, έχουμε τη γνώση και τα χρήματα να κάνουμε τον κόσμο μας καλύτερο. Μπορούμε να έχουμε καλύτερη παιδεία και με τους υπολογιστές των 100 δολαρίων να γεφυρώσουμε το ψηφιακό χάσμα. Όσο αναφορά τον τομέα της υγείας υπογράμμισε ότι είναι εφικτό να αντιμετωπίσουμε τις πανδημίες. Τα λεφτά που δόθηκαν στην διάσωση του τραπεζικού συστήματος μπορούσαν να είχαν δοθεί για την αναβάθμιση της ποιότητας της υγείας που παρέχεται στους πολίτες. Ωστόσο μετά το τέλος της ομιλίας του, ρωτήθηκε αν υποστηρίζει ότι δεν έπρεπε να διασωθεί το τραπεζικό σύστημα, όπου υποστήριξε ότι αυτά τα χρήματα έπρεπε να είχαν σκοπό να στηρίξουν τον πολίτη και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και όχι να τους επιβαρύνουν φορολογικά καλύπτοντας τις τρύπες των τραπεζών.
Τόνισε πως το σύνθημα, που είχε χρησιμοποιήσει ο Ομπάμα στην προεκλογική του εκστρατεία, “Ναι, μπορούμε (Yes, we can)” έχει ουσία. Η κρίση ήταν αφορμή για να βρεθούν τεράστιοι οικονομικοί πόροι, οι οποίοι όμως δεν χρησιμοποιήθηκαν στην κοινωνική προστασία, στην παιδεία και στην πράσινη ανάπτυξη. Έκανε λόγο για ανάγκη ανάπτυξης πιο ευαίσθητων δημοκρατικών συστημάτων, αφού και ο κομμουνισμός και ο φιλελευθερισμός απέτυχαν. Στο σημείο αυτό έκανε σύγκριση της πτώση του τείχους του Βερολίνου με το “τείχος” της Wall Street (wall=τοίχος).
Η κατάρρευση της Wall Street, απέδειξε ότι δεν βασιζόμασταν σε ένα σύστημα ελεύθερης αγοράς, αλλά σε ένα σύστημα που οι λίγοι και ισχυροί είχαν περισσότερες επιλογές σε σχέση με τους πολλούς. Η άνιση κατανομή δύναμης και πλούτου και η διαφθορά των δημοκρατικών θεσμών δημιουργεί ανισότητες στην κοινωνία μας, όπως πρόσθεσε.
Και αυτό συμβαίνει επειδή η φωνή του λαού δεν ακούγεται. Για αυτό τόνισε ότι χρειάζονται ριζοσπαστικές αλλαγές. Ανέπτυξε το όραμα του για μια Ελλάδα που θα γίνει πρότυπο Δημοκρατικής Διακυβέρνησης παγκοσμίως. Κάνοντας ανάλυση του όρου Δημοκρατία, χρησιμοποίησε συχνά τον όρο “Δήμος”, για να δείξει ότι η δημοκρατία πηγάζει από το λαό για το λαό. Έκανε λόγο για ένα μοντέλο συμμετοχικής δημοκρατίας όπου οι πολίτες θα συμμετέχουν στις αποφάσεις. Στις βασικές αλλαγές πρότεινε επίσης την δημιουργία κοινωνικής αλληλεγγύης, την δίκαιη κατανομή πλούτου και ένα μοντέλο πράσινης ανάπτυξης.
Η κακή διακυβέρνηση, υποστήριξε πως είναι η ρίζα όλων των προβλημάτων στην Ελλάδα και υποσχέθηκε μια σειρά μεταρρυθμίσεων ώστε οι θεσμοί μας να είναι πιο διαφανείς και οι ηγέτες υπόλογοι των αποφάσεων τους. Για να επιτευχθούν όλα αυτά υποστήριξε την ανάγκη αλλαγών στην παιδεία, την εξωτερική πολιτική και στο φορολογικό σύστημα.
Τόνισε πως η κάθε Υπουργική απόφαση θα πρέπει να υπάρχει διαθέσιμη για κάθε Έλληνα πολίτη στο Internet, αλλιώς δεν μπορεί να είναι έγκυρη. Μια από τις ερωτήσεις που δέχθηκε από τον Kevin Featherstone, αμέσως μετά το τέλος της ομιλίας του, αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο αυτό το μέτρο θα διασφαλίσει την εθνική ασφάλεια, εστιάζοντας την ερώτησή του στα έγγραφα που αφορούν την εξωτερική πολιτική. Η απάντηση του κ. Παπανδρέου ήταν πως αυτό το μέτρο τάσσεται υπέρ της διαφάνειας, ώστε ο πολίτης να ξέρει που ξοδεύεται το δημόσιο χρήμα. Τα έγγραφα που είναι εμπιστευτικά δεν θα δημοσιοποιούνται, παρόλα αυτά τα κόμματα θα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτά.
Έκανε αναφορά στις νέες τεχνολογίες, κυρίως στο Internet, και την δύναμη που αυτές έχουν για την ανάπτυξη της συμμετοχικής δημοκρατίας. Πρόσθεσε ότι τα κοινωνικά δίκτυα (π.χ. facebook) και τα διαδραστικά εργαλεία (π.χ. Wikipedia – ένα εργαλείο όπου κάθε χρήστης συνεισφέρει με τις γνώσεις του στην παραγωγή μιας εγκυκλοπαίδειας), μπορούν να δημιουργήσουν διαβούλευση μέσω Internet που θα βελτιώσει τη δημοκρατίας μας.
Έκλεισε την ομιλία του, καλώντας όλους μας να γίνουμε δημιουργοί του κόσμου του αύριο, με την κυριολεκτική έννοια του όρου δημιουργός (δήμος και έργο).
Στις ερωτήσεις που ακολούθησαν την 25-λεπτή ομιλία του ρωτήθηκε για την άποψη του για την Κύπρο, για τις σχέσεις Κράτους – εκκλησίας, για το κατά πόσο όλα αυτά που περιέχονται στο πρόγραμμα του θα είναι εφικτά με τα νέα δεδομένα ελλείμματος, πως θα αλλάξει τη σημερινή προβληματική δομή της αστυνομίας και πως θα πετύχει πράσινη ανάπτυξη όταν προεκλογικά χρησιμοποιείται τεράστιος όγκος χαρτιού σε προεκλογικό υλικό (αφίσες, φυλλάδια κτλ), όπου ο κ. Παπανδρέου υποστήριξε ότι το βάρος της προεκλογικής καμπάνιας θα πέσει σε άλλα μέσα επικοινωνίας. Τέλος, σε ερώτηση σχετική με το συντονισμό του μηχανισμού διακυβέρνησης από τον Kevin Featherstone, έκανε λόγο για μετατόπιση των κέντρων εξουσίας στην τοπική αυτοδιοίκηση, που οι αποφάσεις αφορούν πιο άμεσα τον πολίτη.
Παρόλο που πάρα πολλά άτομα ήθελαν να υποβάλλουν ερώτηση στον κ. Παπανδρέου, η εκδήλωση έληξε καθώς ο χρόνος του κ. Παπανδρέου ήταν περιορισμένος και έπρεπε να ακολουθήσει το reception. Εκεί πλήθος κόσμου ήταν παρών έχοντας κυριολεκτικά περικυκλώσει τον κ. Παπανδρέου χωρίς να τον αφήσει να “πάρει ανάσα”. Οι φοιτητές του LSE, που ήταν η πλειοψηφία των παρευρισκομένων, έδειξε πως έχει έντονες ανησυχίες για το μέλλον της χώρας και βομβάρδιζε συνεχώς τον κ. Παπανδρέου με ερωτήσεις για την μελλοντική του πολιτική. Ο κ. Παπανδρέου έδειξε ιδιαίτερη “υπομονή” και αντιμετώπισε όλες τις ερωτήσεις με λεπτομερείς και αναλυτικές απαντήσεις, παρά τις συνεχείς προτροπές της γυναίκας του να τον πάρει, αφού έπρεπε να αναχωρήσουν…